Kunnen Bart en Jan ondanks fundamentele politieke meningsverschillen samen door dezelfde deur?

6 minuten

Bart DW, een moslim jongere en de jan, samen door dezelfde deur.

Wat mij betreft kan dat zeker. Ik heb geen persoonlijke afkeer tegenover mensen met andere overtuigingen, achtergronden of politieke voorkeuren. Integendeel: verschillen in visie kunnen verrijkend zijn wanneer ze leiden tot een eerlijk, open gesprek. Zoals Nicolas Boileau het kernachtig uitdrukte: C’est du choc des idées que jaillit la lumière !

Mijn kritiek op Bart De Wever is dan ook niet persoonlijk, maar politiek. Ik maak mij ernstige zorgen over zijn beleid en vooral over de hervormingen die volgens mij uitblijven. Na vele jaren Belgische politiek te hebben gevolgd, ervaar ik zijn premierschap als bijzonder teleurstellend. Juist daarom zou ik graag met hem in gesprek gaan, bijvoorbeeld bij een pint: niet om elkaar te overtuigen met slogans, maar om eerlijk te toetsen waar onze fundamenteel verschillende visies botsen.

Een open gesprek wordt echter moeilijk wanneer andersdenkenden bij voorbaat worden weggezet. Zo staat in zijn regeerverklaring letterlijk: ‘Zij die zeggen dat het anders kan, liegen de mensen voor.’ Dat is weinig uitnodigend. Het suggereert dat alternatieve standpunten niet ernstig genomen hoeven te worden en maakt democratisch debat kleiner in plaats van ruimer.

NVA (Niks voor anderen), AVV (alles voor vermogende Vlamingen) en VVK (Vlaanderen voor Kristus als het ons uitkomt).

Het beleid in grote lijnen

Volgens mij wordt het huidige beleid gekenmerkt door drie grote problemen: een gebrek aan verbindend leiderschap, een sociaal onevenwichtige verdeling van lasten en lusten, en een politieke stijl die te vaak stoelt op dubbele standaarden.

Een premier hoort mensen te verbinden, ook wanneer zij sterk van mening verschillen. In plaats daarvan zie ik te vaak polarisering en provocerende communicatie. Kwetsbare groepen — zoals mensen in armoede, zieken, werklozen, daklozen of nieuwkomers — en andersdenkenden die pleiten voor meer gelijkheid en rechtvaardigheid worden te snel voorgesteld als probleem of last, als ‘geruis van de buitenwereld ’, terwijl structurele oorzaken onderbelicht blijven. Dat schaadt het vertrouwen, de nuance en de sociale samenhang.

Ook sociaal-economisch lijkt het beleid vooral gunstig voor hogere inkomens, vermogenden en bedrijven. Tegelijk worden besparingen vaak gezocht bij uitkeringen, sociale zekerheid en collectieve voorzieningen. Maatregelen zoals btw-verhogingen, indexsprongen of strengere voorwaarden treffen vooral mensen die het financieel al moeilijk hebben. Daartegenover blijven voordelen voor meer begoede groepen en ondernemingen grotendeels behouden.

Dat voelt voor mij als een duidelijke stap achteruit op sociaal vlak. Een rechtvaardig beleid zou de sterkste schouders zwaarder moeten laten bijdragen en de meest kwetsbaren beter beschermen, niet omgekeerd.

Schijnheilig bestuur zonder kompas

Wie vandaag naar het beleid kijkt, ziet te vaak bestuur dat bedenkelijke morele keuzes verhult achter technische begrotingstaal.

N-VA past de 'starve the beast' politiek toe voor de transfer van arm ,aar rijk.

In de regering Michel I werden de staatsinkomsten met niet gefinancierde miljarden verminderd via taxshifts die vooral hogere inkomens en bedrijven bevoordeelden. Nu stelt Arizona met uitgestreken gezicht dat er fors moet worden bespaard op sociale uitgaven voor wie het al moeilijk heeft, om de eerder zelfgegraven putten te delven. Dat is de ‘starve the beast ’-strategie op zijn best: burgers laten betalen voor keuzes die eerder werden gemaakt. Intussen gaan ook nog eens extra miljarden naar defensie. De vraag is niet of veiligheid belangrijk is, maar wanneer teveel genoeg is, zeker als sociale bescherming tegelijk wordt afgebouwd.

Ook de dubbele moraal valt op. Naar de onderkant van de samenleving wordt gekeken met wantrouwen, minachting, controles en sancties. De bovenkant krijgt daarentegen begrip, fiscale achterpoortjes en fluwelen handschoenen. Sociale fraude moet worden aangepakt, maar de veel grotere fiscale fraude en ontwijking blijven te vaak buiten schot. Dat is geen rechtvaardig beleid, maar twee-maten-en-twee-gewichtenpolitiek.

Even hol klinkt de klacht dat het land onbestuurbaar is. Wie bevoegdheden zelf tot in het absurde versnipperde, moet niet verbaasd zijn dat bestuur log en duur wordt. Waar vroeger ‘eendracht maakt macht’ gold, regeert vandaag ‘tweedracht maakt postjes’. De wildgroei aan administraties toont waar echte, makkelijke besparingen mogelijk zijn.

Daarbovenop rust een groot deel van de Arizona-besparingen op fantoomterugverdieneffecten van 9 miljard euro! ‘Show me the money ’, Bart. Die gebakken lucht dient als sluierdoekje om nieuwe belastingverlagingen en subsidies voor beter begoeden te verantwoorden. De putten die daardoor ontstaan, zullen later opnieuw gedempt worden via besparingen op collectieve voorzieningen. Zo organiseert men een perverse transfer van arm naar rijk.

Tenslotte zie ik ook in ons buitenlands beleid een dubbele moraal die onze geloofwaardigheid in de wereld ondermijnt en velen in ons land, ik incluis, schaamrood bezorgt. Rusland, de VS en Israël schenden alle drie het internationaal recht, maar alleen Rusland wordt zwaar gestraft onder het principe ‘pacta sunt servanda ’. De anderen kunnen naar believen andere landen aanvallen en terroriseren zonder vergelijkbare gevolgen. Het toppunt van schijnheiligheid blijft voor mij dat Bart Netanyahu, ondanks de beschuldigingen van oorlogsmisdaden, het ‘licht’ noemde. Dat doet bij mij het licht uit.

Wat mij fundamenteel stoort

Goed bestuur betekent voor mij streven naar het algemeen welzijn van iedereen, met respect voor mensenrechten, inspraak van burgers en ruimte voor zelfbeschikking. Daarvoor zijn leiders nodig met visie en een betrouwbaar moreel kompas. Een leider hoort niet enkel op te komen voor de eigen achterban, maar voor de samenleving als geheel.

De Wever voert echter een elitair beleid dat frontaal botst met mijn kernwaarden: rechtvaardigheid, vrijheid en solidariteit. Vandaar dat ik nooit of te nimmer zal kunnen applaudisseren voor een beleid dat de beter begoeden uit de kou zet en de anderen d'er in!

En, ik kan echt niet opkijken naar politici die neerkijken op anderen.

In een volgend stuk wil ik ingaan op wat mij nog sterker verontrust: de noodzakelijke hervormingen die uitblijven, ondanks de belofte van grote verandering. Dan gaat het niet alleen over wat deze regering doet, maar vooral over wat zij nalaat te doen.