Waarom staan sommige rijken op?
Waarom zouden sommige rijken pleitten voor eerlijkere belastingen en een systeemverandering? Ik vermoed dat het om één of meerdere van de volgende redenen moet zijn.
Ze zijn slim genoeg om na te denken (sapere aude) en komen zo tot de conclusie dat het huidige marktfundamentalisme enkel tot het walhalla van een heel kleine minderheid leidt, en tot de hel voor de planeet en de rest van de mensheid!
Omdat ze ergens toch nog een moreel kompas hebben en beseffen dat hun privilege van ‘hoe rijker, hoe minder belastingen’ helemaal niet klopt met een minimum aan rechtvaardigheid.
Uit angst voor volksopstanden als er niets gedaan wordt aan de pervers groeiende sociale en fiscale ongelijkheden. Angst voor ‘de dreiging van de hooivorken’ zoals Sander Schimmelpenninck het ooit beschreef. Ze beseffen dat ze met een volkopstand waarschijnlijk meer te verliezen hebben dan met een correcte fiscale bijdrage.
Ze willen sterven met een geruster geweten. Als ze het boek ‘The top 5 regrets of the dying’ van Bronnie Ware gelezen hebben, dat weten ze waarover mensen zoal spijt hebben op hun sterfbed. Met stip op nummer één ‘Spijt dat ik niet mijn eigen ben geweest’ en op drie ‘Spijt dat ik niet de moed had om rechtvaardig te zijn.’ Zo verklaarde de Duits-Oostenrijkse Marlene Engelhorn dat ze zich ongemakkelijk voelde bij het idee dat ze meer dan 10 miljoen van haar oma zou erven. Ze had immers niets gedaan om dat geld te verdienen.
Waarom de anderen niet?
Dat sommige plutocraten opstaan is bemoedigend, maar dat de overgrote meerderheid van de massa (de 99%) apathisch blijft als tamme dieren bij wat er gebeurt in de wereld gaat mijn begripsvermogen te boven. Waarom staan mensen niet op tegen onrecht? Waarom laten ze zich ketenen? Waarom laten ze de Verlichtingsidealen, ‘vrijheid, gelijkheid, rechtvaardigheid en broederlijkheid (solidariteit)’ zo makkelijk naar de achtergrond duwen ten voordele van de economische belangen? Waarom laten ze de rechtstaat afbrokkelen? Hoe lang duldt de grote meerderheid van de mensen nog getiranniseerd te worden door een heel, heel kleine minderheid?
Ook daar zijn er mijns inzien meerdere verklaringen voor.
Met stip op nummer één is het feit dat het volk misleidt wordt en in slaap gewiegd wordt door de gebedsmolens van politici, de media, sociale media, AI, enz.. Die allen naar de pijpen van de economische machthebbers dansen!
Polarisatie en zondebokken uit de mouw toveren zijn gekende middelen om de massa te verdelen en ze zo af te leiden van de echte problemen (fiscale onrechtvaardigheid, dubbele moraal, groeiende ongelijkheden, klimaat, enz.). Politieke leiders zijn niet meer te bespeuren, misleiders des te meer!
De internationale trend om het stakings- en betogingsrecht in te perken. Zelfs bij ons wil Arizona kritische verenigingen kunnen ontbinden zonder tussenkomst van een rechter!!!
De verschraling van de kwaliteit van het onderwijs. In plaats van kritische geesten, vormt men nu liever slaapwandelende consumenten/werknemers. Men propt de kinderen liever vol met ‘nuttige kennis’ in plaats van hun kritische geest te ontwikkelen!
En last but not least, zijn we banger van een nieuwe revolutie dan van verdere onderdrukking zoals Phia Ménard het ooit eens mooi omschreef? Onlangs verklaarde Ai Weiwei, de Chinese kunstenaar dat in het Westen ‘de mensen houden van het comfort van onderdrukking.’ En Machiavelli beweerde dat het christendom de ‘woestheid’ ondermijnt die nodig is om tegen tirannen voor vrijheid te vechten. Houden we teveel van ons bezit dan van onze ziel?
Sta op!
Persoonlijk hoop ik dat er snel terug verheven denkers opstaan die een fors ‘Ecraser l’infâme’ uitroepen, niet meer tegen de godsdienst zoals Voltaire deed, maar tegen wellicht de grootste onrechtvaardigheid van deze tijd: ‘hoe rijker, hoe minder belastingen’. Een nieuwe Verlichting dus.
Maar kunnen wij als gewone mensen dan niets doen? Toch wel. Ziehier een aantal denkpistes.
(1) Sapere aude! Misschien wel de eenvoudigste maar belangrijkste raad: denk zelfstandig kritisch na en vel je eigen oordelen. Besteed je oordeel zeker niet uit aan politici, die slechts proberen mensen te misleiden met allerhande verhaaltjes om hun beleid ten voordele van de economische belangen te kunnen bestendigen. Ontelbare grote denkers (I. Kant, A. Camus, H. Arendt, enz.) hebben dit aangeraden. En voor mij zijn ze veel, veel geloofwaardiger dan de Trumps en De Wevers van deze wereld.
(2) Kom uit de fauteuil. Laat ons opstaan en onze stem verheffen om een halt toe te roepen aan het ongebreidelde neoliberalisme. Als we een betere wereld willen met aandacht voor het welzijn van iedereen, dan ‘Indignez-vous! ‘met zijn allen en zonder angst. We mogen ons niet niet meer uiteen laten drijven, maar we moeten samenwerken voor minder vrije markt, en meer vrijheid, solidariteit en rechtvaardigheid! Er is een systeemomslag nodig. En politici zullen dat niet doen, wij moeten het doen!
(3) Staken met onze bankkaarten. De enigste taal die het neoliberalisme kent is geld. Dus door bewuster aan te kopen, kunnen we, zeker als we ons verenigen en het met velen doen invloed uitoefenen op bedrijven die te weinig belastingen betalen of op landen die bijvoorbeeld het internationale recht schenden (cfr de VS, Israël, Rusland)
Onlangs bijvoorbeeld besloot het café ‘Het Groot Ongelijk’ in Kessel-Lo om alle producten uit de Verenigde Staten uit het assortiment te schrappen, zoals Coca-Cola of chips van Lays. Zo willen ze hun afkeur laten blijken voor het voortdurend schenden van het internationaal recht door de VS. Ze hebben Groot Gelijk!
Om zulk een bewuster aankoopgedrag mogelijk te maken, moeten we ook ijveren dat elk verkoopbaar product in België duidelijk zijn land van herkomst alsmede het bedrijf achter het product vermeldt. Ook zou er een makkelijk consulteerbare bedrijfsregister moeten komen waar iedereen kan zien wie de aandeelhouders achter ieder bedrijf zijn. Zodat burgers makkelijk een rechtvaardig sanctiebeleid zouden kunnen voeren in tegenstelling tot hun regeringen die uitblinken in twee maten en twee gewichten.
(4) Leef bewuster. Meesurfen op sociale media en evenementen maakt ons echt niet gelukkiger. Vandaar mijn raad om meer na te denken bij onze keuzes. Is een ratrace maken van je leven (werken, kopen, van hier naar daar hotsen, in het gareel lopen) de zin van het leven? Zoals ik eerder al stelde, wees ‘happy of missing out’, in plaats van ‘fear of missing out’. Laat kopen niet belangrijker worden dan denken!
(5) Vragen stellen bij onze inspraak in het democratische proces. Meer inspraak eisen en zelfs ijveren voor een directe democratie zonder politici zullen noodzakelijk zijn voor echte veranderingen ten goede.
(6) Middenveldorganisaties en vakbonden steunen in hun strijd tegen het asociaal beleid van regeringen.
(7) Burgerlijke ongehoorzaamheid. Persoonlijk klasseer ik ‘verticaal’ alle berichten die komen van onze veel te vele regionale regeringen (de Vlaamse en Waalse). En regionale belastingen betaal ik altijd veel te laat. Net zoals Thoreau in zijn essay Civil Disobedience ben ik het eens dat een burger het recht heeft om geen belastingen te betalen aan een overheid die onrechtvaardig handelt of die ons belastinggeld weggooit in nutteloze structuren.
Ontketen ons van de politiek!
Ben er van overtuigd dat ieder van ons zijn steentje kan bijdragen voor een systeemomslag van een vrije markt naar een wijze markt. En we zullen het wel moeten doen, want de huidige machthebbers en de politiek zullen alles doen om zulke broodnodige systeemomslag te vermijden.
Abraham Lincoln (1862) wist al dat we ons moeten ontketenen van de politiek om naar een betere en rechtvaardigere wereld te evolueren!
Ik zal in ieder geval bewust mijn steentje blijven bijdragen via mijn pen. Want ik wil niet sterven met de gedachte dat ik nooit iets ondernomen heb om er voor te zorgen dat mijn nakomelingen ooit in een beschaafdere en rechtvaardigere wereld zouden kunnen leven.
"Lieber gutmensch dan schlechtmensch"!
Challenges, Citizen participation, Cooperation, Democracy, Education, Equality, Free markets, French revolution, Homo sapiens, Identity/Be yourself, Taxes
Volgend artikel verschijnt op vrijdag 6 maart 2026:
Verschilt de huidige staat van de Europa zoveel van die van eind 18eE?
Recente berichten
