Wat Arizona vergeet: sociale zekerheid, technologie en collectief bestuur

5 minuten

Herfinancier de sociale zekerheid

De sociale zekerheid heeft geen uitgaven-, maar een  inkomstenprobleem. Onze uitgaven liggen niet hoger dan die van de buurlanden, maar de inkomsten dalen jaar na jaar.

Daarvoor zijn twee oorzaken.

Ten eerste daalt het loonaandeel in het bnp al jaren ten voordele van kapitaal en winsten, onder meer door loonstagnatie en technologische verandering: een welvaartsshift van arbeid naar kapitaal. Ten tweede verlaagden opeenvolgende regeringen met N-VA en MR aan het roer de bedrijfsbijdragen zonder duurzame compensatie. De taxshift bracht de patronale bijdrage van 33 naar 25 procent. Daarbovenop kwamen kortingen, loonsubsidies en alternatieve verloningsvormen, zoals flexi-jobs, salariswagens en managementvennootschappen. Zelfs nu nog spelen N-VA en MR dit spelletje verder om het bedrijfsleven en hun aandeelhouders ter wille te zijn.

Willen we onze beschaving behouden en toekomstige generaties degelijke sociale bescherming bieden, dan moet de financiering minder afhankelijk worden van lonen en sterker aansluiten bij de volledige welvaartscreatie.

Bereid de burger voor op de weldaden van AI

AI, robotisering en andere technologie kunnen ons met minder menselijke arbeid meer laten produceren. Dat is vooruitgang, maar alleen als de baten breed worden gedeeld. Een vooruitziende regering bereidt burgers nu al voor op die omslag.

Hoe garanderen we een menswaardig bestaan voor iedereen als minder banen nodig zijn? Wordt het stilaan geen tijd om voor een basisinkomen te gaan? Hoe verdelen we welvaart die met nauwelijks menselijke arbeid wordt gecreëerd? En hoe houden we AI binnen democratisch vastgestelde grenzen, vrij van politieke of economische manipulatie? Hoe waarborgen we de betrouwbaarheid van AI-adviezen?

Arizona zou deze vragen nu moeten beantwoorden, niet wanneer de gevolgen onomkeerbaar zijn.

Neem de klimaatcrisis ernstig

Extreme hitte, droogte, overstromingen en natuurbranden tonen dat de klimaatontwrichting geen verre dreiging is. Toch blijft de regering passief en lijkt ze het probleem zelfs te relativeren.

Voor vermeende militaire dreigingen zijn snel miljarden beschikbaar, maar voor de veel dodelijkere klimaatopwarming ontbreekt een doeltreffend plan. Waarom? In 2024 besteedden we nog altijd 14 miljard euro aan subsidies voor fossiele energie. Hoe kan het subsidiëren van privéjets, terwijl de begroting onder druk staat en de aarde opwarmt, nog goed bestuur worden genoemd?

Tegelijk betalen kleine vervuilers voor hun afval, terwijl industrie en de meest vermogenden buiten schot blijven. Pas het principe ‘de vervuiler betaalt’ voor iedereen toe.

Of denkt Arizona de opwarming te kunnen tegengaan door onze samenleving zo kil mogelijk te maken?

Vereenvoudig de staat

Zorg voor een democratisch reveil

Onze democratieën zijn ziek, zoals Ilja Leonard Pfeiffer treffend beschrijft in zijn uitstekende boek ‘Absolute democratie’. Onze democratie is verworden tot een centocratie, waarin economische belangen te zwaar wegen.

Mahatma Gandhi  zei ooit "De grootsheid van een natie en haar morele vooruitgang kunnen worden afgemeten aan de manier waarop zij haar meest kwetsbaren behandelt." Ja dan kunnen we vandaag niet echt spreken van democratische vooruitgang.'

Meer directe burgerinspraak kan de invloed van de economische machten temperen en populistische politici minder ruimte geven om met ideologisch gekleurde desinformatie steun te winnen. Zelf pleit ik voor een uitgeloot parlement van goed geïnformeerde burgers, gevoed met betrouwbare informatie en cijfers.

Ook de scheiding der machten verdient herstel. Ministers moeten ophouden rechters aan te vallen, juridische kritiek te ondergraven of uitspraken naast zich neer te leggen. Wat van burgers wordt verwacht, moet ook voor regeringen gelden.

Dit zijn geen losse dossiers. Sociale bescherming, technologische vooruitgang, klimaatbeleid, een efficiënte staat en democratische controle bepalen samen of België klaar is voor de 21e eeuw. Arizona mist die samenhang — en daardoor ook de kans op echte hervorming.



                                                                *******

Gov. Arizona, Social security, Climate change, Democracy, State structure

Volgend artikel verschijnt op vrijdag 16 oct 2026:

Wie betaalt de rekening? Naar fiscale en economische rechtvaardigheid